Humoristische columns & persoonlijke verhalen

Op Kolum.nl lees je humoristische en persoonlijke columns van Ko Lum. Wekelijks verschijnen nieuwe verhalen over het dagelijks leven, geschreven met een nuchtere blik, een vleugje nostalgie en regelmatig een scherpe observatie.

De columns gaan over kleine momenten die iedereen herkent: ouder worden, herinneringen aan vroeger, menselijke eigenaardigheden en alledaagse situaties die soms grappiger zijn dan je denkt. Geen zware literatuur, maar leesbare en eerlijke stukken die uitnodigen tot glimlachen én nadenken.

========================================================================================================

WAT IS HUMOR?

Men zegt wel eens over iemand dat diegene totaal geen humor heeft. Dat roept meteen de logische vervolgvraag op: wat is humor eigenlijk? En misschien nog belangrijker: wie bepaalt dat? Is humor iets universeels, zoals zwaartekracht, of eerder iets persoonlijks, zoals je wachtwoord, voor de één volkomen logisch, voor de ander totaal onbegrijpelijk.

Zo was ik ooit bij een voorstelling van Freek de Jonge in een bekend Amsterdams theater. De zaal zat vol, verwachtingsvol, stil op de manier waarop mensen stil zijn als ze hopen dat ze zo meteen mogen lachen om iets intelligents. Het bleef echter opvallend rustig. Hier en daar een beleefd kuchje, een voorzichtige neusophaling. Totdat Freek ineens een opmerking maakte die bij mij recht in de lachspieren sloeg. Niet zo’n beschaafd gniffeltje, nee, het was alsof iemand op een knop drukte waar “ONBEDWINGBAAR GESCHATER” op stond. Het probleem was alleen: de rest van de zaal deed niets. Geen gegniffel. Geen schoudertrillen. Geen besmuikt handje voor de mond.

Doodse stilte. En daar zat ik. Te bulderen. Alleen.

Wat daarna gebeurde was, voor zover ik dat zelf kan beoordelen, te gênant voor woorden. Mijn lachen werkte namelijk aanstekelijk, alleen niet voor anderen, maar voor mezelf. Hoe stiller de zaal werd, hoe harder ik ging. Mensen draaiden zich om. Een mevrouw keek alsof ik haar net persoonlijk had beledigd. Iemand anders schudde langzaam zijn hoofd, zoals je dat alleen doet bij loslopende gekken. Ik heb het nog geprobeerd. Echt. Dat bekende “nu stop ik echt”-inademen, gevolgd door precies het tegenovergestelde. Uiteindelijk ben ik maar de zaal uitgelopen, richting foyer, om daar in een hoekje, licht hijgend, mijn lachen te proberen te parkeren. Dat lukte pas nadat iemand vroeg of het wel goed met me ging. Blijkbaar is humor dus geen vaststaand gegeven, maar iets wat zich gedraagt als wifi: soms heb je een geweldige verbinding en soms helemaal niets, terwijl de router op nog geen meter afstand staat.

Zelf probeer ik ook regelmatig de komische noot uit te hangen op feesten en partijen. En met wisselend succes. Vaak heb ik veel lachers op mijn hand, mensen die denken: nou, die man mag blijven. Eén persoon lacht echter zelden. Dat is mijn vrouw, Kobie.

Na afloop krijg ik dan steevast de opmerking: “Je was totaal niet grappig. Ik schaamde me gewoon voor je.”

Dat is altijd prettig. Dat je thuiskomt met het gevoel dat je een gezellige avond hebt gehad, om vervolgens te horen dat je sociaal gezien beter in de jaszak van de kapstok had kunnen blijven zitten.

Natuurlijk vind ik dat Kobie de humor heeft van een straatsteen die al vier maanden onder een dikke laag sneeuw ligt, ijskoud, onverstoorbaar en totaal ongevoelig voor woordgrappen. Maar zelfs dat zeg ik dan alleen maar in gedachten. Hardop lachen vind ik namelijk veiliger dan hardop eerlijk zijn.

En toch… misschien heeft zij wel gelijk.
Want als humor betekent dat je als enige in een zaal ligt te schudden terwijl honderden mensen je aankijken alsof je ontsnapt bent uit een begeleid‑wonen‑project, dan is het misschien geen humor.

Of misschien wel.

Want eerlijk is eerlijk: die hele zaal is inmiddels vergeten wat Freek zei, maar ik weet nog precies waar de nooduitgang zat. En Kobie?

Die lachte later die avond alsnog.
Toen ik struikelde over de deurmat.

                                                                                         Ko Lum